1. ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΡΑΣ

ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΡΑΣ

Σημαντικός οπλαρχηγός και Φιλικός. Γεννήθηκε στο χωριό Αγρίλος της Αρκαδίας το 1760. Το ονομά του ήταν Χρήστος, αλλά επειδή ήταν αναγνώστης στην εκκλησία και με ρωμαλέο σώμα τον έλεγαν Αναγνωσταρά. 

Ασχολήθηκε με το εμπόριο, αλλά επειδή ήρθε σε σύγκρουση με τον προεστό Κ. Δικαίο και τον σκότωσε, αναγκάστηκε να καταφύγει στο βουνό. Έγινε αρχηγός ομάδας και συνεργάστηκε με τον Ζαχαριά, Κολοκοτρώνη και Πετιμεζά το 1785. Το 1804 πήγε στη Ζάκυνθο και κατατάχθηκε ταγματάρχης στο ρωσικό στρατό. Υπηρέτησε τους Γάλλους όταν κατέλαβαν τα Επτάνησα το 1807. Διοικούσε το ένα τάγμα του συντάγματος Μινώ, οπού υπηρετούσαν και άλλοι Έλληνες. Ο Μινώ τον θαύμαζε και τον αποκαλούσε «Σπαρτιάτη».

 Όταν διαδέχτηκαν οι Αγγλοι τους Γάλλους στα Επτάνησα υπηρέτησε σε ελληνικό σώμα που είχε δημιουργηθεί και αποστρατεύτηκε όταν διαλύθηκε. Βρισκόμενος σε δεινή οικονομική θέση, και έχοντας χάσει τους δύο του γιους σε ναυάγιο, πήγε στη Ρωσία μαζί με τους καπεταναίους Ηλία Χρυσοσπάθη και Παναγιώτη Δημητρόπουλο, για να ζητήσει τους καθυστερούμενους μισθούς του από το 1807. Στη Ρωσία μυήθηκαν στην Φιλική Εταιρεία το 1817 και ήταν οι πρώτοι στρατιωτικοί που μπήκαν στην οργάνωση. Ο Αναγνωσταράς ανέπτυξε αξιόλογη δράση στη Ρωσία και κατήχησε πολλούς στη Μόσχα, οπού συνάντησε και τον Καποδίστρια. Κατόπιν πήγε στην Πόλη οπού συνέχισε την προσπάθειά του κατηχώντας και τον Παπαφλέσσα και το 1818 κατέβηκε στην Ελλάδα. Πήγε στη Ζάκυνθο οπού και κατήχησε τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη και κατόπιν ταξίδεψε στα νησιά και στο Μοριά. Συνεργάστηκε με τους Παπαφλέσσα, Κολοκοτρώνη και Νικηταρα στο Μοριά και πήρε μέρος στην απελευθέρωση της Καλαμάτας.

 Πήρε επίσης μέρος στη μάχη του Βαλτετσίου αλλά και σε όλες τις πολεμικές επιχειρήσεις στο Μοριά. Στην Εθνική Συνέλευση του Αστρους, τον Απρίλιο του 1823 συγκρούστηκε με τον Κολοκοτρώνη και προσχώρησε στην ομάδα των Κοτζαμπάσηδων, οι οποίοι τον διόρισαν Υπουργό του Πολέμου. Όταν του ζητήθηκε να αποφυλακίσει τον Κολοκοτρώνη, λόγω της ιδιότητάς του, αρνήθηκε.

 Μεγάλος πια σε ηλικία, ανέλαβε την υπεράσπιση του νησιού της Σφακτηρίας το 1825. Οι Έλληνες όμως ηττήθηκαν και ο Αναγνωσταράς σκοτώθηκε μαχόμενος.

Η λιθογραφία του Peter von Hess αναπαριστά κατά τρόπο φανταστικό τη συμβολή του Αναγνωσταρά στη μάχη του Βαλτετσίου. Ο καλιτέχνης αγνοεί ηθελημένα την πιστή απόδοση του γεγονότος θέλοντας να εξάρει την ηρωϊκότητα του αγωνιστή. Πραγματεύεται το θέμα με ελευθερία αλλά και υψηλή τεχνική. Η εορταστική όψη των ενδυμάτων και η διαφορά τους διαχωρίζουν σαφέστατα τους δύο αντιπάλους. Η όλη σύνθεση έχει ηρωϊκό χαρακτήρα.